NATO: Chombo cha Marekani, kutekeleza sera zake duniani

Na Nizar K Visram

NATO ni muungano wa kijeshi wa mataifa ya Ulaya na Marekani ulioundwa kwa madhumuni ya kulindana iwapo taifa moja litashambuliwa kutoka nje. Uliasisiwa chini ya mkataba wa Washington uliosainiwa na mataifa 12 Aprili 1949.

Mataifa yenyewe ni Ubelgiji, Canada, Ufaransa, Iceland, Italy, Luxembourg, Uholanzi, Norway na Ureno.

Kifungu cha tano cha mkataba huo kinasema iwapo nchi moja itashambuliwa, hiyo ni sawa na kuzishambulia nchi zote za NATO. Wakati huo nchi za Magharibi zilihisi kuwa kuna uwezekano wa kushambuliwa na Umoja wa Kisovieti (USSR). 

Ndipo NATO ikaunda jeshi la pamoja likiongozwa na Marekani. Kamanda akawa Jenerali Eisenhower ambaye baadaye akaja kuwa Rais wa Marekani.  

Baada ya Vita Kuu ya Pili kumalizika Marekani ikawa inatoa misaada kwa nchi za Ulaya Magharibi (Marshall Plan). Baadaye mpango huu ukafutwa na badala yake Marekani ikaanzisha misaada ya kijeshi. 

Mwaka 1952 Ugiriki na Uturuki zikaingia NATO na mwaka 1955 Ujerumani Magharibi ikajiunga. 

Nchi za Ulaya Mashariki zikiongozwa na USSR nazo zikaamua kuunda muungano wao wa kijeshi uitwao Mkataba wa Warsaw (Warsaw Pact),  miaka sita baada ya kuundwa kwa NATO. 

Huo ndio mwanzo wa vita baridi baina ya nchi za NATO na Warsaw Pact. Uhasama huo haukuwapo wakati wa Vita Kuu, kwani Marekani, Uingereza na USSR zilishirikiana kupigana na Ujerumani na utawala wake wa kifashisti ulioongozwa na Adolf Hitler. 

Nchi hizi zilitofautiana kiitikadi lakini wote walikuwa wakikabiliwa na majeshi ya Hitler na ilibidi kukusanya nguvu zao ndipo wakamshinda. Katika vita hiyo USSR ilipoteza askari milioni 27.

Katika Vita Kuu, Marekani na Uingereza ziliikomboa Ulaya Magharibi na USSR ikaikomboa Ulaya Mashariki. Vita ikamalizika na uhasama ukarudi. Rais Harry Truman wa Marekani akatangaza kuwa nchi yake na washiriki wake wataendeleza mapambano dhidi ya USSR na ‘ukomunisti wa kimataifa’. 

Harakati hizi zikiongozwa na NATO ziliendeleza fikra kuwa USSR inataka kuzimeza nchi zote za Ulaya na kwingineko. Ukweli ni kuwa USSR isingeweza kufanya hivyo baada ya kupoteza watu milioni 27 katika Vita Kuu. Uchumi wake ulitikisika vibaya na ilibidi waujenge upya. 

Kwa upande wa pili, Marekani ikatumia bendera ya NATO kuweka kambi za kijeshi katika nchi za Ulaya Magharibi kama Ujerumani, Uingereza na Italia. Baadaye ikazichukua nchi za mashariki kwa kuchochea vita ya Yugoslavia.  

Leo hii NATO ina nchi wanachama 30. Karibu zote zina vituo vya kijeshi vya Marekani. Vituo vikubwa viko Ujerumani na Italia. Kila nchi inatakiwa ilipe gharama za vituo hiv