Na Mwandishi Wetu, JamhuriMedia, Dar es Salaam
USHIRIKIANO kati ya Sekta ya Umma na Sekta Binafsi (PPP) unazidi kuonekana kuwa nyenzo muhimu katika kuleta mageuzi ya sekta ya afya nchini Tanzania, huku wataalamu wakisisitiza kuwa ushirikiano huo ni muhimu katika kukidhi ongezeko la mahitaji ya huduma bora za afya na kupunguza mzigo wa kifedha kwa serikali.
Wito huo ulitolewa jana katika Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) jijini Dar es Salaam wakati wa mkutano wa wadau uliowakutanisha viongozi wa serikali, wataalamu wa afya na wawekezaji kujadili fursa za kupanua ushirikiano wa PPP katika sekta ya afya.
Akizungumza katika mkutano huo, Mkurugenzi Mkuu wa Kituo cha Ubia kati ya Sekta ya Umma na Binafsi (PPPC), David Kafulila, alisema Tanzania imepiga hatua kubwa katika kuimarisha huduma za afya kwa miaka ya hivi karibuni, ikiwemo uwekezaji uliowezesha baadhi ya matibabu maalumu yaliyokuwa yakifanyika nje ya nchi kupatikana ndani ya Tanzania.
Hata hivyo, alisema kuwa ongezeko la idadi ya watu, kuongezeka kwa umri wa kuishi pamoja na mahitaji makubwa ya huduma za afya za kibingwa vinaifanya serikali kushindwa kugharamia mahitaji yote ya sekta hiyo kwa kutumia mapato ya kodi na mikopo pekee.
“Uchumi wetu unaendelea kukua na mahitaji ya huduma za afya yanaendelea kuongezeka. Uwezo wa serikali kugharamia huduma zote hizi kwa kutumia kodi na mikopo una mipaka,” alisema Kafulila.
Aliongeza kuwa sekta binafsi ina nafasi kubwa ya kusaidia si tu katika kuendeleza huduma hizo, bali pia kuleta ubunifu, teknolojia na utaalamu unaoweza kuboresha utoaji wa huduma za afya.
Kwa mujibu wa Kafulila, PPP ni fursa muhimu ya kuhamasisha rasilimali za ziada kwa ajili ya miundombinu ya afya, vifaa tiba na usimamizi wa huduma huku wananchi wakiendelea kupata huduma bora.
Alieleza kuwa kuna mifumo mbalimbali ya ushirikiano inayoweza kutumika kulingana na mahitaji ya mradi au taasisi husika.
Mfumo mmoja ni wa “Greenfield”, ambapo mwekezaji binafsi hugharamia, kujenga na kuendesha kituo kipya cha afya chini ya makubaliano na serikali. Mfumo mwingine ni wa “Brownfield”, unaohusisha kuboresha hospitali zilizopo kupitia uwekezaji katika vifaa tiba, teknolojia na miundombinu.
Kafulila pia alitaja ushirikiano wa kiusimamizi, ambapo sekta binafsi huleta utaalamu maalumu na mbinu bora za uendeshaji ili kuongeza ufanisi na ubora wa huduma katika taasisi za afya za umma.
“Maarifa yenyewe ni uwekezaji. Duniani kote serikali huajiri wataalamu kutokana na thamani ya maarifa yao katika usimamizi na ubunifu. Uongozi bora unaweza kubadilisha taasisi hata pale ambapo miundombinu tayari ipo,” alisema.
Mkurugenzi huyo wa PPPC aliwataka wataalamu wa afya na wawekezaji kubaini maeneo ambayo sekta binafsi inaweza kuongeza thamani, hususan katika huduma za kibingwa, uchunguzi wa magonjwa, upatikanaji wa vifaa tiba na ubunifu wa huduma za afya.
Alisema ushirikiano wa kimkakati unaweza kusaidia kuboresha huduma kuanzia hospitali za rufaa za taifa hadi hospitali za mikoa, wilaya na vituo vya afya.
Akinukuu uzoefu wa mataifa mengine, Kafulila alisema nchi kama India zimefanikiwa kuboresha upatikanaji wa huduma za afya na kuongeza ufanisi kupitia mifumo ya PPP.
Aliwataka wadau kuwasilisha mapendekezo yenye utekelezekaji wa haraka badala ya kubaki katika mijadala ya kinadharia.
“Tunahitaji suluhisho za vitendo ambazo zinaweza kuanzishwa kama miradi ya majaribio na kuonyesha faida za ushirikiano huu. Mifano hiyo itasaidia kujenga imani na kuongeza matumizi ya PPP katika sekta ya afya,” alisema.
Rais wa Chama cha Madaktari Tanzania (MAT), Dk Mugisha Nkoronko, alisisitiza umuhimu wa ushirikiano huo akisema wadau wanapaswa kubaini maeneo ambayo sekta binafsi inaweza kuleta ubunifu na kuboresha huduma ambazo bado hazipatikani au zinazotolewa kwa kiwango kisichoridhisha.
Aliwahimiza wawekezaji na wataalamu wa afya kuangalia mifano ya mafanikio kutoka mataifa mengine na kuona namna inavyoweza kutumika katika mfumo wa afya wa Tanzania.
Dk Nkoronko alisema kuna haja ya kutafuta fursa za kuanzisha huduma za kibingwa, teknolojia za kisasa za tiba na suluhisho bunifu kupitia mifumo ya ushirikiano.
“Mjadala unapaswa kuangazia mapengo yaliyopo na suluhisho za vitendo. Tunapaswa kujiuliza sekta binafsi inaweza kufanya nini kwa ufanisi zaidi, inaweza kuleta ubunifu gani na ushirikiano unaweza kuimarisha vipi huduma za afya katika ngazi zote,” alisema.
Aidha, alisisitiza umuhimu wa kuboresha mifumo ya rufaa, kupanua upatikanaji wa matibabu maalumu na kuzipatia hospitali za wilaya pamoja na vituo vya afya teknolojia za kisasa kupitia uwekezaji wa pamoja.
Kwa upande wake, Makamu Mwenyekiti wa Chama cha Wamiliki wa Vituo Binafsi vya Afya Tanzania (APHFTA), Dk Mahmood Mringo, alisema PPP haipaswi kutazamwa kama uhamishaji wa mtaji kutoka sekta binafsi kwenda sekta ya umma pekee, bali kama njia ya kuhamasisha rasilimali zote zilizopo kwa ajili ya kuboresha ustawi wa wananchi.
Alisema afya na elimu ni huduma muhimu za msingi zinazohitaji mifumo endelevu ya ufadhili na ubia wa kibunifu ili kukidhi mahitaji yanayoongezeka.
Dk Mringo alibainisha kuwa wananchi huchangia maendeleo ya taifa kupitia kodi na hivyo wanatarajia kupata huduma bora za afya. Hata hivyo, gharama za utoaji wa huduma za afya zinaendelea kuongezeka, jambo linalozifanya serikali duniani kote kutafuta mbinu mbadala za kugharamia na kutoa huduma hizo.
“Huduma za afya zinahitaji rasilimali, utaalamu na mifumo yenye ufanisi. Ushirikiano unatupa nafasi ya kuunganisha wajibu wa serikali na ubunifu pamoja na uwekezaji wa sekta binafsi ili kutoa matokeo bora kwa wananchi,” alisema.
Wadau walioshiriki mkutano huo walikubaliana kuwa PPP ni njia muhimu ya kuimarisha mfumo wa afya nchini kwa kuhamasisha uwekezaji, kuboresha ubora wa huduma na kuongeza upatikanaji wa matibabu maalumu.
Walisisitiza kuwa kufikiwa kwa malengo ya maendeleo ya muda mrefu ya Tanzania kunahitaji ushirikiano mkubwa zaidi kati ya serikali, wataalamu wa afya, wawekezaji na washirika wa maendeleo.
