Miaka 40 ya COSTECH: Mkurugenzi Mkuu akagua miradi ya utafiti wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi

Clement Alfonce akizungumza na ITV akiwa shambani

***************

KONGWA, DODOMA — Katika eneo ambalo ukame unaweza kubadilisha malisho kuwa vumbi na kumlazimisha mfugaji kupeleka mifugo yake mbali kutafuta chakula, watafiti wanatafuta jibu katika jambo linaloweza kuonekana rahisi: malisho yanayoweza kustahimili ukame.

Huko Mtanana, Wilaya ya Kongwa mkoani Dodoma, Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (COSTECH), Dkt. Amos Nungu, amefanya ziara ya kukagua maendeleo ya miradi ya utafiti inayolenga kuzalisha maarifa na suluhisho za kusaidia jamii kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi.

Miongoni mwa miradi iliyotembelewa ni utafiti wa malisho yanayostahimili ukame, unaotekelezwa na watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo (SUA) chini ya uongozi wa Dkt. Dorice Lutatenekwa.

Katika ziara hiyo, Dkt. Lutatenekwa alimweleza Dkt. Nungu kuhusu matokeo ya awali ya utafiti huo, unaohusisha wafugaji katika kutathmini aina mbalimbali za nyasi na kubaini zile zenye uwezo mzuri wa kustahimili mazingira yenye ukame.

Lakini umuhimu wa utafiti huo unaonekana zaidi unapomtazama Clement Alfonce, mfugaji wa Kijiji cha Mtanana B.

Kwa muda mrefu, Clement alikuwa na ng’ombe 56 waliokuwa wakizunguka kutafuta malisho.

Ufugaji huo ulimletea changamoto nyingi.

Wakati wa ukame, malisho yalipungua, mifugo ilidhoofika na baadhi ya ng’ombe walipotea. Wakati mwingine ng’ombe waliingia kwenye mashamba ya majirani kutafuta chakula, jambo lililomuingiza Clement katika migogoro na kulipa faini kwa uharibifu wa mazao.

Tatizo halikuwa ukosefu wa mifugo.Tatizo lilikuwa chakula cha mifugo.

Ushiriki wake katika utafiti wa SUA ulimpa nafasi ya kuona kwa vitendo uwezekano wa kubadilisha mfumo huo.

Badala ya kutegemea malisho ya asili pekee, Clement alianza kujifunza namna ya kuzalisha malisho yake mwenyewe na kutathmini aina za nyasi zilizokuwa zikifanyiwa utafiti kwa uwezo wake wa kustahimili ukame.

Matokeo yalimshawishi kufanya uamuzi mkubwa.

Aliuza sehemu ya ng’ombe wake waliokuwa wakizunguka kutafuta malisho na kununua ng’ombe 16 wa maziwa, ambao sasa anawafuga kwa mfumo wa Malisho Bandani.

Shamba lake la malisho limekuwa sehemu muhimu ya mfumo huo mpya wa ufugaji.

“Nilikuwa na ng’ombe 56, lakini changamoto kubwa ilikuwa malisho. Wakati wa ukame hali ilikuwa ngumu na wakati mwingine ng’ombe waliingia kwenye mashamba ya watu. Baada ya kujifunza kuhusu uzalishaji wa malisho na kuona matokeo ya utafiti, nikaona ni muhimu kubadilisha mfumo wa ufugaji.”

— Clement Alfonce, Mfugaji, Kijiji cha Mtanana, Kongwa

Mabadiliko hayo yanaonyesha kwa namna rahisi lakini yenye nguvu kile ambacho uwekezaji katika utafiti unaweza kumaanisha kwa jamii.

Kwa Clement, utafiti haukuishia katika taarifa ya kitaalamu.

Uliingia kwenye uamuzi wake wa ufugaji.

Kutoka kwenye mfumo wa ng’ombe 56 wanaozunguka kutafuta malisho, sasa ana kundi dogo la ng’ombe wa maziwa linalofugwa katika mazingira yanayodhibitiwa zaidi, huku akiwa na uwezo wa kuzalisha sehemu muhimu ya chakula chao.

Na katika eneo ambalo ukame ni tishio la mara kwa mara kwa uzalishaji wa mifugo, uwezo wa mfugaji kuwa na malisho yake mwenyewe unaweza kuwa tofauti kati ya mfumo wa ufugaji unaotegemea bahati ya mvua na mfumo unaoweza kupanga uzalishaji.

Utafiti unaotafuta majibu ya changamoto za wananchi

Ziara ya Dkt. Nungu huko Kongwa inakuja wakati Tanzania ikiendelea kuongeza msukumo wa kutumia sayansi, teknolojia na ubunifu katika kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

COSTECH imekuwa ikiwekeza katika programu za utafiti zinazolenga kuelewa athari za mabadiliko ya tabianchi na kutafuta suluhisho zinazoweza kutumika katika sekta mbalimbali.

Programu hiyo inahusisha maeneo kama kilimo, mifugo, maji, nishati, afya, maliasili na mifumo ya kijamii na kiuchumi.

Katika maelezo yake kuhusu programu za utafiti wa tabianchi, Dkt. Nungu amesisitiza umuhimu wa tafiti kuwa na uwezo wa kutoa suluhisho na kuhakikisha teknolojia na maarifa yanawafikia wananchi.

Hilo ndilo linaloifanya Mtanana kuwa muhimu.

Kwa sababu hapa, matokeo ya utafiti yanaweza kuonekana katika maisha ya mfugaji.

Dkt. Dorice Lutatenekwa anatafiti nyasi zinazoweza kustahimili ukame.

Clement anatafuta malisho ya kuwalisha ng’ombe wake.

Kati yao kuna daraja ambalo COSTECH inalenga kulijenga: kugeuza uwekezaji wa utafiti kuwa suluhisho linalotumika.

Miaka 40 ya COSTECH: kutoka utafiti hadi suluhisho

Katika maadhimisho ya miaka 40 ya COSTECH, ziara kama hii inatoa nafasi ya kuangalia mafanikio ya sayansi kutoka upande wa mtumiaji wa mwisho.

Kwa miaka 40, Tanzania imeendelea kujenga taasisi, watafiti, miundombinu na mifumo ya kuwezesha sayansi na teknolojia.

Lakini thamani ya uwekezaji huo inapimwa zaidi pale ambapo utafiti unapoanza kujibu changamoto halisi.

Kongwa inatoa mfano mmoja.

Changamoto ni ukame.

Athari yake ni kupungua kwa malisho.

Jibu linalotafutwa na watafiti ni aina za malisho zinazoweza kustahimili mazingira hayo.

Na kwa mfugaji kama Clement, maarifa hayo tayari yameanza kuathiri namna anavyofuga.

Kutoka ng’ombe wa kuzunguka kutafuta malisho hadi ng’ombe wa kufugia ndani.

Hiyo siyo tu mabadiliko ya mahali ng’ombe anapolala.

Ni mabadiliko ya mfumo wa uzalishaji unaojengwa juu ya maarifa, utafiti na uwezo wa mfugaji kukabiliana na mazingira yanayobadilika.

Na katika Tanzania inayokabiliwa na athari zinazoongezeka za mabadiliko ya tabianchi, aina hii ya utafiti inaweza kuwa sehemu muhimu ya kujenga kilimo na mifugo yenye ustahimilivu zaidi.