- ‘Moral authority’ ya chama cha siasa haijengwi kwa maneno makali, bali kwa namna kinavyoshughulikia hoja za ndani na kukubali kuwajibika
Na Mwandishi Wetu, JamhuriMedia, Dar es Salaam
Kuna msemo wa kale unaosema, “ukitaka kusafisha mji, anza kufagia mbele ya mlango wako.” Huo ndio msingi wa uongozi unaojenga heshima na kuaminika.
Katika siasa za ushindani, hakuna chama kisichokosolewa. Hakuna pia kiongozi ambaye hatakabiliwa na tuhuma au maswali kutoka kwa wanachama wake.
Lakini kipimo cha ubora wa chama hakipo kwenye kutokuwapo kwa migogoro; kiko kwenye namna kinavyoikabili.
Kwa muda sasa, Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) kimejijengea taswira ya kuwa sauti ya uwajibikaji, uwazi na mapambano dhidi ya rushwa na matumizi mabaya ya fedha za umma. Huo umekuwa mtaji wake mkubwa wa kisiasa.
Lakini mtaji huo hauwezi kudumu kwa kauli pekee. Lazima uonekane pia ndani ya chama chenyewe.
Katika wiki za karibuni, kumekuwa na sauti kutoka ndani ya CHADEMA zinazotaka ufafanuzi kuhusu masuala mbalimbali yanayohusu uongozi na matumizi ya fedha za chama.
Baadhi ya viongozi wa ngazi za chini na wanachama wameomba hoja hizo zijadiliwe kupitia vikao vya chama na, inapobidi, uchunguzi wa ndani ufanyike ili kuondoa sintofahamu.
Hoja hizo zinaweza kuwa sahihi au si sahihi. Hilo si jambo la kuamuliwa na makala hii. Kinachostahili kuhojiwa ni namna ambavyo hoja hizo zimepokewa.
Katika demokrasia, swali halipaswi kuonekana kama uasi. Hoja haipaswi kujibiwa kwa hasira. Na mwenye kuuliza maswali hapaswi kuonekana mara moja kuwa adui wa chama. Ndipo penye mtihani wa uongozi.
Historia ya siasa duniani inaonyesha kuwa vyama vinavyodumu si vile visivyokuwa na migogoro, bali vile vinavyoruhusu mjadala wa ndani bila kuuona kama tishio.
Ndiyo maana vyama vikubwa vya kidemokrasia katika mataifa mengi huunda tume za ndani, kamati za maadili au ukaguzi huru kila panapotokea tuhuma zinazoweza kuathiri taswira ya chama. Kusikiliza si udhaifu; ni nguvu.
Lakini pale hoja zinapojibiwa kwa kejeli, vijembe, hasira au mashambulizi dhidi ya wanaouliza maswali, ujumbe unaotoka nje ni tofauti kabisa.
Wananchi huanza kujiuliza: kama ndani ya chama hakuna nafasi ya kuuliza maswali, je, chama hicho kitawezaje kujenga utamaduni wa uwajibikaji kikipewa dhamana ya kuongoza dola?
Hapo ndipo tofauti kati ya kauli na vitendo huanza kujitokeza.
CHADEMA imekuwa ikiikosoa CCM kwa miaka mingi kuhusu matumizi ya fedha za umma, ukosefu wa uwajibikaji na kutowajibisha viongozi wanaotuhumiwa.
Ni haki yake kufanya hivyo katika mfumo wa vyama vingi.
Lakini ukosoaji huo unapata nguvu tu pale chama kinapokuwa tayari kutumia kipimo hicho hicho ndani ya nyumba yake.
Haiwezekani ukadai uwazi kwa wengine huku ukikwepa mjadala wa uwazi unapohusu taasisi yako mwenyewe.
Haiwezekani ukasisitiza uchunguzi huru kwa Serikali, lakini ukakerwa wanachama wako wanaposema, “hebu na sisi tuyajue haya.” Demokrasia haiwezi kuwa ya upande mmoja.
Hili si suala la CHADEMA pekee. Ni somo kwa kila chama cha siasa nchini.
CCM imewahi kukosolewa kwa kushindwa kuvumilia sauti za ndani. ACT-Wazalendo imepitia migogoro yake. CUF ilisimuliwa kwa miaka mingi kupitia migawanyiko ya ndani.
Ndiyo maana Watanzania walitarajia CHADEMA ionyeshe mfano tofauti.
Kwa sababu chama kinapojitambulisha kama mbadala wa mfumo uliopo, wananchi hukitarajia kiishi kwa viwango vya juu zaidi kuliko kile kinachokipinga.
Mtu hawezi kudai kuwa anataka kubomoa nyumba ya zamani kwa sababu ina nyufa, halafu akaanza kujenga nyumba mpya kwa kutumia msingi ule ule.
Ndiyo maana hoja ya ‘moral authority’ ni muhimu sana. Moral authority haipewi na sheria. Haipewi na uchaguzi.
Haiji kwa kupigiwa makofi kwenye mikutano ya hadhara. Hujengwa taratibu kupitia vitendo.
Chama kinaposema kinapinga rushwa, wananchi huangalia kwanza namna kinavyoshughulikia tuhuma zinapozuka ndani yake.
Kinaposema kinataka uwajibikaji, wananchi huangalia kama viongozi wake wako tayari kuulizwa maswali.
Kinaposema kinapigania haki, wananchi huangalia kama haki hiyo inaanzia kwa wanachama wake.
Ndipo kauli zinapopata uzito. Ndipo ukosoaji unakuwa na nguvu. Ndipo wananchi huamini. Na hapa ndipo hoja ya maridhiano ya kitaifa inapopata maana kubwa zaidi.
Kwa miezi ya karibuni, viongozi na wadau mbalimbali wamekuwa wakitoa wito wa Tanzania kurejea kwenye siasa za mazungumzo.
Aliyekuwa Mbunge wa Rombo, Joseph Selasini, amesisitiza kuwa maridhiano ni mchakato unaopaswa kuanza kwa kukaa pamoja na kusikilizana, si kwa kuweka masharti ya awali.
Kwa mtazamo wake, kukataa hata kuingia kwenye mchakato wa mazungumzo ni sawa na kuzuia suluhu kabla haijaanza.
Kwa upande wake, Wilfred Rwakatare, amewahi kueleza kuwa haiwezekani chama kikazungumzia maridhiano ya kitaifa wakati ndani yake kimeshindwa kuridhiana na watu wake wenyewe. Kauli hiyo, iwe unapenda au haupendi, inatoa funzo muhimu: maridhiano huanzia nyumbani.
Hata mapendekezo ya Jumuiya ya Madola kuhusu kutafuta suluhu ya mkwamo wa kisiasa nchini yamejengwa juu ya misingi ya mazungumzo jumuishi, usikilizaji na kuaminiana, badala ya ushindani wa kauli kali.
Siasa za hasira zinaweza kushangiliwa kwa muda. Lakini siasa za kusikilizana ndizo hujenga taasisi. Mwishowe, wananchi hawatawahukumu wanasiasa kwa ukubwa wa sauti zao wala ukali wa maneno yao.
Watawahukumu kwa namna walivyotumia madaraka yao. Watawahukumu kwa namna walivyowatendea wale waliotofautiana nao.
Na watawahukumu kwa kama waliishi yale waliyokuwa wakiyahubiri. Hiyo ndiyo sababu chama chochote kinachotaka kuongoza Tanzania kesho kinapaswa kuanza kuonyesha leo kwamba kinaweza kuvumilia hoja, kukubali ukosoaji na kujenga utamaduni wa uwajibikaji ndani ya taasisi yake.
Kwa sababu kabla ya kunyooshea mwingine kidole, wananchi hutazama kwanza mkono unaonyoosha.
Na mara nyingi, uhalali wa kukosoa wengine hauanzi kwa udhaifu wa mpinzani wako.
Unaanzia kwenye uadilifu wa wewe mwenyewe.
